Çinko pastil, Eylül sonundan bu yana sık aranan takviyeler arasına girdi. Pastil, efervesan tablet ve kapsül aynı minerali farklı biçimlerde sunar; doğru seçim, etiketteki çinko miktarını okumaktan ve gün içinde aldığınız toplamı bilmekten geçer.
Eylül’ün son haftasında Google’da “çinko pastil” ve “çinko asetat pastil” aramaları birden yükseldi. Raflarda aynı mineral pastil, efervesan tablet, tablet ve kapsül olarak duruyor. Bu yazıda formlar arasındaki farkı, etikette hangi bilgiye bakmanız gerektiğini ve gün içinde aldığınız toplam çinkoyu nasıl hesaplayacağınızı anlatıyoruz.
Kısa cevap
Çinko pastil ile efervesan tablet aynı minerali farklı yollarla sunar. Pastil ağızda yavaşça eritilir, efervesan tablet bir bardak suda çözülüp içilir. Hangisini seçerseniz seçin, etikette bir porsiyondaki elementel çinko miktarına (mg) ve BRD yüzdesine bakın. Avrupa’da yetişkinler için belirlenen güvenli üst alım düzeyi, besin ve takviyeler dahil günde 25 mg çinkodur.
Çinko nedir, ne işe yarar?
Çinko, vücudun özel bir deposu bulunmayan bir eser mineraldir; bu yüzden düzenli olarak besinlerle alınması gerekir. Türk Gıda Kodeksi’nde çinko için izin verilen sağlık beyanlarından biri şöyledir:
Çinko, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur.
Gıda etiketlerinde yetişkinler için referans alınan günlük değer (BRD) 10 mg’dır. Etikette yazan “%100 BRD”, bir porsiyonun bu değeri karşıladığını gösterir.
Hayvansal gıdaları az tüketenler, hamile ve emziren kadınlar ve yaşlılar, çinko alımını daha dikkatli takip etmesi gereken gruplar arasında sayılır. Eksikliğe işaret edebilecek belirtiler başka durumlarla kolayca karıştığı için kendi kendine teşhis koymak yerine hekime danışmak ve gerekirse kan testi yaptırmak gerekir.
Çinko hangi besinlerde bulunur?
Çinkonun en zengin kaynakları deniz ürünleri ve kırmızı ettir. Bitkisel gıdalarda da çinko bulunur; ancak baklagil ve tam tahıllardaki fitat, bu çinkonun emilimini azaltır.
| Besin grubu | Örnekler | Not |
|---|---|---|
| Deniz ürünleri | İstiridye, midye, karides | İstiridye en zengin kaynaklardandır |
| Et ve tavuk | Dana, kuzu, tavuk but | Hayvansal kaynaklardaki çinko daha kolay emilir |
| Süt ürünleri ve yumurta | Peynir, yoğurt, yumurta | Günlük öğünlere kolayca eklenir |
| Baklagiller | Nohut, mercimek, kuru fasulye | Pişirmeden önce ıslatmak fitatı azaltır |
| Kuruyemiş ve çekirdekler | Kabak çekirdeği, kaju, badem, fındık | Ara öğün için pratik bir seçenek |
| Tam tahıllar | Yulaf, tam buğday, bulgur | Fitat içerdiği için emilim daha düşüktür |
Kış sofrasında sık yer alan mercimek çorbası, nohutlu yemekler ve kuruyemiş, çinko için iyi seçeneklerdir. Kuru baklagilleri bir gece önceden ıslatıp suyunu dökerek pişirmek, fitat miktarını azaltmanın bilinen bir yoludur.
Çinko pastil, efervesan tablet ve kapsül arasındaki fark nedir?
Formlar arasındaki fark çoğunlukla nasıl kullanıldıklarında ve hangi yardımcı maddeleri içerdiklerinde ortaya çıkar.
| Form | Nasıl kullanılır? | Etikette dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Pastil | Ağızda yavaşça eritilir; bazı ürünlerde gün içinde birden fazla pastil önerilir | Şeker ya da tatlandırıcı içerebilir; her pastil günlük toplama eklenir |
| Efervesan tablet | Bir bardak suda çözülüp içilir; çoğu üründe günde bir tablet önerilir | Sodyum içerebilir; tuz kısıtlaması olanlar etiketteki sodyum miktarına bakmalı |
| Tablet ve kapsül | Su ile yutulur | Porsiyon sabittir; yutmakta zorlananlar için uygun olmayabilir |
| Kombine ürünler | D vitamini, C vitamini ya da bitki ekstresiyle aynı porsiyonda | Başka takviye kullanılıyorsa aynı bileşenin toplamı hesaplanmalı |
Hangi formun size uygun olduğu günlük düzeninize bağlıdır. Takviyesini sabah tek seferde almak isteyen biri için efervesan ya da tablet, gün içinde ağızda eriyen bir form arayan biri için pastil daha pratik olabilir. Seçimi yaparken pastilde tadı ve tatlandırıcıyı, efervesanda sodyumu, kapsülde yutma kolaylığını göz önünde bulundurun.
Çinko takviyesi seçerken etikette neye bakmalı?
Etiketlerde çinko iki farklı şekilde yazılabilir. Bazı ürünler bileşiğin toplam ağırlığını, bazıları da içindeki elementel çinkoyu verir. “50 mg çinko glukonat” ile “10 mg çinko” aynı şeyi anlatmaz; ilki bileşiğin ağırlığıdır ve yaklaşık 7 mg elementel çinko içerir. Ürünleri karşılaştırırken elementel çinko miktarına ve BRD yüzdesine bakın.
| Çinko bileşiği | Elementel çinko oranı | 50 mg bileşikteki çinko |
|---|---|---|
| Çinko asetat (dihidrat) | Yaklaşık %30 | Yaklaşık 15 mg |
| Çinko sitrat (trihidrat) | Yaklaşık %31 | Yaklaşık 15,5 mg |
| Çinko sülfat (heptahidrat) | Yaklaşık %23 | Yaklaşık 11 mg |
| Çinko glukonat | Yaklaşık %14 | Yaklaşık 7 mg |
Oranlar bileşiklerin molekül ağırlığından hesaplanmıştır. Ürün etiketinde elementel çinko miktarı yazıyorsa o değer esas alınır.
Etikette kontrol etmeniz gereken bilgiler:
- Bir porsiyondaki elementel çinko miktarı (mg) ve BRD yüzdesi
- Günde önerilen porsiyon sayısı; pastillerde günde kaç adet kullanılacağı
- Çinko dışındaki bileşenler (D vitamini, C vitamini, bitki ekstresi)
- Şeker, tatlandırıcı ve sodyum miktarı
- Onay numarası, parti numarası ve son tüketim tarihi
- Yaş sınırı ve uyarılar
Günde ne kadar çinko fazla olur?
Avrupa’da yetişkinler için belirlenen güvenli üst alım düzeyi, besinler ve takviyeler dahil günde 25 mg çinkodur. Birden fazla ürün aynı anda kullanıldığında bu sınır farkında olmadan aşılabilir.
Örneğin 10 mg çinko içeren bir multivitamine, her biri 5 mg çinko içeren dört pastil eklendiğinde günlük toplam 30 mg olur. Uzun süre yüksek miktarda çinko almak bakır emilimini azaltabilir; mide bulantısı ve ağızda metalik tat da yüksek alımda bildirilen yan etkiler arasındadır. Bu yüzden kullandığınız tüm ürünlerdeki çinkoyu toplayın ve etiketteki günlük porsiyonu aşmayın.
Kimler çinko takviyesi kullanmadan önce danışmalı?
- Hamile ve emziren kadınlar.
- Düzenli ilaç kullananlar. Kinolon ve tetrasiklin grubundaki bazı antibiyotikler çinkoyla aynı saatte alındığında her ikisinin emilimi azalabilir; alım saatlerini eczacınıza sorun.
- Kronik bir hastalığı olanlar.
- Çocuklar. Yaş sınırı her üründe farklıdır ve etikette yazar; karar hekimle birlikte verilmelidir.
Vacrol Nigra’da ne var?
Carmed’in Vacrol serisinden Vacrol Nigra, çinkoyu D vitamini ve kara mürver ekstresiyle aynı efervesan tablette sunar. Bir tablette şunlar bulunur:
- 10 mg çinko (BRD’nin %100’ü)
- 12,5 µg D vitamini (BRD’nin %250’si)
- 150 mg kara mürver (Sambucus nigra) ekstresi
Vacrol Nigra’daki çinko ve D vitamini, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur.
11 yaş ve üzeri için günde 1 tablet, 200 ml suda çözündürülerek tüketilir. Günlük porsiyon tek tablette tamamlandığı için gün içinde sayım gerekmez; başka bir çinkolu ürün kullanıyorsanız toplamı hesaba katın. Takviye Edici Gıda Onay Numarası: 010056-19.02.2021.
Vacrol Pastil’de ne var?
Vacrol Pastil, ağızda yavaşça eriyen bir form arayanlar için Vacrol serisindeki pastil seçeneğidir. Kutuda 24 pastil bulunur; içindekiler listesinde C vitamini ile kekik, karanfil, tıbbi nane ve portakal yağları yer alır. Aroması portakaldır.
Yetişkinler için günde 4–6 adete kadar pastil ağızda emerek tüketilebilir. Takviye Edici Gıda Onay Numarası: 010440-02.04.2021.
Takviye edici gıdalar ilaç değildir. Hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Hamilelik, emzirme dönemi, hastalık ya da ilaç kullanımı durumunda hekiminize danışın.
Sık Sorulan Sorular
Çinko pastil, çinkoyu ağızda yavaşça eriyen bir formda sunar. Çinko, bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur; pastil bu minerali almanın yollarından biridir. Takviye edici gıdalar hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz.
Çinko asetat, çinkonun asetik asitle oluşturduğu bir tuzdur ve ağırlığının yaklaşık %30’u elementel çinkodur. Pastillerde sık kullanılan çinko bileşiklerinden biridir.
Önce etiketteki kullanım önerisine uyun. Çinko bazı kişilerde aç karnına mide hassasiyeti yapabildiği için yemekle birlikte almak daha rahat olabilir. Demir takviyesi ya da bazı antibiyotiklerle aynı saatte alınmaması önerilir.
Çinko ve D vitamini, kombine ürünlerde sık bir araya getirilir. Birlikte kullanırken asıl dikkat edilmesi gereken, farklı ürünlerden gelen toplam miktardır. D vitamini için de etiketteki günlük porsiyonu aşmamak gerekir.
İki mineral pek çok üründe birlikte bulunur. Ayrı ürünler kullanıyorsanız her birinin etiketindeki günlük porsiyonu aşmayın; düzenli ilaç kullanıyorsanız eczacınıza danışın.
Yaş sınırı her üründe farklıdır ve etikette yazar. Çocuklar için takviye kararını hekimle birlikte vermek gerekir.
Çinko takviyesi seçmeden önce son kontrol
Bir çinko takviyesi seçmeden önce gün içinde kullandığınız tüm ürünleri yan yana koyup çinko toplamını hesaplayın, sonra günlük düzeninize uyan formu seçin. Tek tablette çinko ve D vitaminini bir arada arıyorsanız Vacrol Nigra’yı inceleyebilirsiniz.